อาฏานาฏิยปริตร

อาฏานาฏิยปริตร เป็นตำนานที่ 8 ของสิบสองตำนาน (มหาราชปริตร) และตำนานที่ 7 (บทสุดท้าย) ของเจ็ดตำนาน (จุลราชปริตร) ตามตำนานในอาฏานาฏิยสูตร ท้าวเวสสุวัณ (ท้าวกุเวร) พร้อมท้าวมหาราชอีก 3 องค์เข้าเฝ้าพระพุทธเจ้า ณ ภูเขาคิชฌกูฏ กราบทูลว่ายักษ์และอมนุษย์บางพวกไม่เลื่อมใสในพระพุทธศาสนา อาจเบียดเบียนภิกษุที่ไปอยู่ป่าเปลี่ยว จึงถวาย 'อาฏานาฏิยรักขา' ซึ่งเป็นคาถาที่ยักษ์ทั้งหลายในเมืองอาฏานาฏาร่วมกันผูกขึ้น เมื่อสวดแล้วอมนุษย์ที่ยังไม่เลื่อมใสจะไม่กล้าทำร้าย

เนื้อหาฉบับสวดเริ่มด้วยการนอบน้อมพระพุทธเจ้า 7 พระองค์ในภัททกัป (วิปัสสี สิขี เวสสภู กกุสันธะ โกนาคมนะ กัสสปะ และโคดม) ต่อด้วยคาถาสรรเสริญพระพุทธคุณ คาถาขอให้ภูต เทวดา นาค ยักษ์ และท้าวจตุโลกบาลทั้ง 4 ทิศคุ้มครอง และปิดท้ายด้วยคำสัตย์ว่าพระรัตนตรัยเป็นสรณะ กับคาถาอวยพร

อานิสงส์และความเชื่อ: ถือเป็นบทป้องกันภัยจากภูตผีปีศาจ อมนุษย์ ยักษ์ และสิ่งลี้ลับ ตลอดจนโรคภัยไข้เจ็บ นิยมสวดในพิธี 'สวดภาณยักษ์' (มหาสมัย–อาฏานาฏิยะ) เพื่อขับไล่สิ่งอัปมงคลและสะเดาะเคราะห์ประจำปี และใช้ในการเจริญพระพุทธมนต์ทำน้ำพระพุทธมนต์ทั่วไป

ข้อสังเกต: ฉบับเต็มในพระไตรปิฎกยาวกว่านี้มาก ฉบับสวดของไทยตัดเหลือเฉพาะส่วนสำคัญ ผู้ที่ไม่ถนัดสวดทั้งบทนิยมสวดเฉพาะ 7 คาถาแรก (วิปัสสิสสะ นะมัตถุ … สัพพะทุกขาปะนูทะนัง) ซึ่งเป็นแก่นของบท ในการสวดวันเกิดวันศุกร์ก็ใช้ส่วนนี้