งานอวมงคล – พระอภิธรรมและบทบังสุกุล

คำอาราธนาพระอภิธรรมและคำถวายผ้าไตรบังสุกุล

คำกล่าวของเจ้าภาพในงานศพ

คำอาราธนาที่ใช้ก่อนพระสวดพระอภิธรรม (ใช้บทอาราธนาธรรม) และคำถวายผ้าไตรจีวรอุทิศแก่ผู้ล่วงลับ

(คำอาราธนาพระอภิธรรม – ใช้บทอาราธนาธรรม)
พรัหมา จะ โลกาธิปะตี สะหัมปะติ
กะตัญชะลี อันธิวะรัง อะยาจะถะ
สันตีธะ สัตตาปปะระชักขะชาติกา
เทเสตุ ธัมมัง อะนุกัมปิมัง ปะชัง
(คำอาราธนาพระอภิธรรม)
ท้าวสหัมบดีพรหมผู้เป็นใหญ่ในโลก ได้ประนมมือกราบทูลอาราธนาพระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ประเสริฐว่า สัตว์ทั้งหลายผู้มีธุลีในดวงตาน้อยยังมีอยู่ในโลกนี้ ขอพระองค์ได้โปรดแสดงธรรมอนุเคราะห์หมู่สัตว์นี้เถิด
(คำถวายผ้าไตรอุทิศแก่ผู้ล่วงลับ)
อิมานิ มะยัง ภันเต ติจีวะรานิ อัยยัสสะ เทมะ
สาธุ โน ภันเต อะยัง ติจีวะระปูชาวิปาโก อัมหากัง มาตาปิตุอาทีนัง ญาตีนัง กาละกะตานัง สังวัตตะตุ อัมหากัง มาตาปิตุอาทะโย ญาตะกา ทานะปัตตัง ละภันตุ อัมหากัง เจตะสา
(คำถวายผ้าไตรอุทิศแก่ผู้ล่วงลับ)
ข้าแต่พระคุณเจ้าผู้เจริญ ข้าพเจ้าทั้งหลายขอถวายผ้าไตรจีวรเหล่านี้แด่พระคุณเจ้า
ขอผลวิบากแห่งการบูชาด้วยผ้าไตรจีวรนี้ จงสำเร็จแก่ญาติทั้งหลายผู้ล่วงลับไปแล้ว มีมารดาบิดาของข้าพเจ้าทั้งหลายเป็นต้น ขอญาติทั้งหลายมีมารดาบิดาเป็นต้นของข้าพเจ้าทั้งหลาย จงได้รับส่วนแห่งทานนี้ ตามความตั้งใจของข้าพเจ้าทั้งหลายเทอญ

ที่มาของบทสวด

คำอาราธนาธรรมเป็นคาถาแต่งในยุคหลังตามเรื่องท้าวสหัมบดีพรหมในพระวินัยปิฎก มหาวรรค ใช้อาราธนาพระอภิธรรมตามธรรมเนียมไทย ส่วนคำถวายผ้าไตรอุทิศเป็นคำถวายทานที่แต่งเป็นภาษาบาลีในประเทศไทย ปรากฏในหนังสือรวมคำถวายทานของวัดต่าง ๆ (สำนวนนี้ตรงกับที่วัดโพรงจระเข้และ mthai เผยแพร่ อีกสำนวนหนึ่งที่พบใน kalyanamitra.org ใช้ว่า "อิมานิ มะยัง ภันเต ติจีวะรานิ ภิกขุสังฆัสสะ เทมะ สาธุ โน ภันเต อะยัง ติจีวะระทานะวิปาโก อัมหากัญเจวะ มาตาปิตุอาทีนัญจะ ญาตะกานัง กาละกะตานัง ทีฆะรัตตัง หิตายะ สุขายะ สังวัตตะตุ")

คำอธิบาย · อานิสงส์ · โอกาสที่ใช้สวด

คำอาราธนาพระอภิธรรม ในงานศพไทยไม่มีคำอาราธนาเฉพาะสำหรับพระอภิธรรม ธรรมเนียมทั่วไปใช้คำอาราธนาธรรม (พรัหมา จะ โลกาธิปะตี) กล่าวก่อนพระสงฆ์เริ่มสวดพระอภิธรรมในแต่ละคืน โดยพิธีกรหรือเจ้าภาพกล่าวหลังจากจุดธูปเทียนบูชาพระรัตนตรัยและจุดเครื่องทองน้อยหน้าศพ และหลังจากอาราธนาศีลรับศีลแล้ว บางวัดใช้คำอาราธนาเป็นภาษาไทยว่า "ขออาราธนาพระคุณเจ้าโปรดสวดพระอภิธรรมเพื่ออุทิศกุศลแก่ผู้วายชนม์" แทน

คำถวายผ้าไตรบังสุกุล ใช้เมื่อเจ้าภาพถวายผ้าไตรจีวรแด่พระสงฆ์โดยตั้งใจอุทิศให้ผู้ล่วงลับ นิยมใช้ในวันฌาปนกิจหรือวันทำบุญอัฐิ โดยถ้าเป็นการทอดผ้าบังสุกุล (วางผ้าที่ศพหรือภูษาโยงให้พระชัก) ไม่ต้องกล่าวคำถวาย เพียงทอดผ้าแล้วประนมมือ พระสงฆ์จะพิจารณาผ้าด้วยบท "อะนิจจา วะตะ สังขารา" แต่ถ้าประเคนผ้าไตรถวายโดยตรงจึงกล่าวคำถวายนี้ก่อนประเคน

ลำดับพิธีคืนสวดพระอภิธรรม (1) เจ้าภาพจุดธูปเทียนบูชาพระรัตนตรัย (2) จุดธูปเทียนที่หน้าศพ (3) พิธีกรอาราธนาศีล พระให้ศีล (4) อาราธนาพระอภิธรรม (5) พระสงฆ์ 4 รูปสวดพระอภิธรรม (6) ทอดผ้าบังสุกุล (7) ถวายเครื่องไทยธรรม (8) พระอนุโมทนา เจ้าภาพกรวดน้ำ

ข้อสังเกต คำถวายผ้าไตรอุทิศมีหลายสำนวน สำนวนนี้ยึดตามที่ปรากฏในแหล่งรวบรวมคำถวายทานที่ตรวจสอบได้ ผู้ใช้อาจพบสำนวนอื่นในหนังสือของแต่ละวัด ซึ่งใช้ได้เช่นกัน

งานศพอาราธนาผ้าไตรบังสุกุลอุทิศส่วนกุศล