พระปริตร (เจ็ดตำนาน – สิบสองตำนาน)

โพชฌังคปริตร

โพชฌังคะปะริตตัง / โพชฌงค์ 7

คาถาว่าด้วยโพชฌงค์ 7 ที่พระพุทธเจ้าตรัสแล้วพระมหากัสสปะ พระโมคคัลลานะ และพระองค์เองหายจากอาพาธ นิยมสวดให้ผู้ป่วยหายโรค

โพชฌังโค สะติสังขาโต
ธัมมานัง วิจะโย ตะถา
วิริยัมปีติปัสสัทธิ
โพชฌังคา จะ ตะถาปะเร
โพชฌงค์ 7 ประการ คือ สติสัมโพชฌงค์ ธัมมวิจยสัมโพชฌงค์ วิริยสัมโพชฌงค์ ปีติสัมโพชฌงค์ ปัสสัทธิสัมโพชฌงค์
สะมาธุเปกขะโพชฌังคา
สัตเตเต สัพพะทัสสินา
มุนินา สัมมะทักขาตา
ภาวิตา พะหุลีกะตา
สมาธิสัมโพชฌงค์ และอุเบกขาสัมโพชฌงค์ ธรรม 7 ประการเหล่านี้ อันพระมุนีผู้ทรงเห็นธรรมทั้งปวงตรัสไว้ชอบแล้ว เมื่อบุคคลเจริญและทำให้มากแล้ว
สังวัตตันติ อะภิญญายะ
นิพพานายะ จะ โพธิยา
เอเตนะ สัจจะวัชเชนะ
โสตถิ เต โหตุ สัพพะทา
ย่อมเป็นไปเพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อพระนิพพาน และเพื่อความตรัสรู้ ด้วยการกล่าวคำสัตย์นี้ ขอความสวัสดีจงมีแก่ท่านทุกเมื่อ
เอกัสมิง สะมะเย นาโถ
โมคคัลลานัญจะ กัสสะปัง
คิลาเน ทุกขิเต ทิสวา
โพชฌังเค สัตตะ เทสะยิ
สมัยหนึ่ง พระโลกนาถทอดพระเนตรเห็นพระโมคคัลลานะและพระกัสสปะอาพาธได้รับทุกข์ จึงทรงแสดงโพชฌงค์ 7 ประการ
เต จะ ตัง อะภินันทิตวา
โรคา มุจจิงสุ ตังขะเณ
เอเตนะ สัจจะวัชเชนะ
โสตถิ เต โหตุ สัพพะทา
ท่านทั้งสองนั้นชื่นชมยินดีพระธรรมเทศนานั้น ได้หายจากโรคในขณะนั้นเอง ด้วยการกล่าวคำสัตย์นี้ ขอความสวัสดีจงมีแก่ท่านทุกเมื่อ
เอกะทา ธัมมะราชาปิ
เคลัญเญนาภิปีฬิโต
จุนทัตเถเรนะ ตัญเญวะ
ภะณาเปตวานะ สาทะรัง
ครั้งหนึ่ง แม้พระธรรมราชา (พระพุทธเจ้า) เองก็ทรงประชวรหนัก ได้รับสั่งให้พระจุนทเถระแสดงโพชฌงค์นั้นถวายโดยเคารพ
สัมโมทิตวา จะ อาพาธา
ตัมหา วุฏฐาสิ ฐานะโส
เอเตนะ สัจจะวัชเชนะ
โสตถิ เต โหตุ สัพพะทา
ครั้นทรงบันเทิงพระทัยแล้ว ก็ทรงหายจากอาพาธนั้นโดยฐานะ ด้วยการกล่าวคำสัตย์นี้ ขอความสวัสดีจงมีแก่ท่านทุกเมื่อ
ปะหีนา เต จะ อาพาธา
ติณณันนัมปิ มะเหสินัง
มัคคาหะตะกิเลสาวะ
ปัตตานุปปัตติธัมมะตัง
เอเตนะ สัจจะวัชเชนะ
โสตถิ เต โหตุ สัพพะทา
อาพาธเหล่านั้นของพระมเหสีเจ้าทั้งสามพระองค์ ได้ถูกละแล้ว ถึงความไม่เกิดขึ้นอีกเป็นธรรมดา ดุจกิเลสที่ถูกอริยมรรคกำจัดแล้ว ด้วยการกล่าวคำสัตย์นี้ ขอความสวัสดีจงมีแก่ท่านทุกเมื่อ

ที่มาของบทสวด

เรียบเรียงจากโพชฌังคสังยุต สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค (พระไตรปิฎกเล่ม 19) ได้แก่ มหากัสสปโพชฌังคสูตร มหาโมคคัลลานโพชฌังคสูตร และมหาจุนทโพชฌังคสูตร — ตัวคาถาแต่งเป็นบทสวดโดยโบราณาจารย์ (เชื่อว่าในลังกา) ไม่ใช่พุทธพจน์โดยตรง

คำอธิบาย · อานิสงส์ · โอกาสที่ใช้สวด

โพชฌังคปริตร เป็นตำนานที่ 10 ของสิบสองตำนาน เนื้อหากล่าวถึงโพชฌงค์ 7 (องค์ธรรมแห่งการตรัสรู้) และเล่าเหตุการณ์ 3 ครั้งในพระไตรปิฎกที่การฟังโพชฌงค์ทำให้หายจากอาพาธ คือพระมหากัสสปะ พระมหาโมคคัลลานะ และพระพุทธเจ้าเองซึ่งรับสั่งให้พระมหาจุนทะสาธยายถวาย

อานิสงส์และความเชื่อ: เป็นบทที่ชาวไทยนิยมสวดให้ผู้ป่วยมากที่สุด ทั้งสวดข้างเตียง สวดในพิธีต่ออายุ และทำน้ำมนต์รักษาโรค ในทางธรรม โพชฌงค์คือธรรมที่ทำให้จิตเข้มแข็ง ผ่องใส ปล่อยวาง ซึ่งส่งผลดีต่อกายที่ป่วยอยู่ด้วย

โอกาสที่ใช้: งานมงคลทั่วไปในชุดสิบสองตำนาน, สวดให้ผู้ป่วยหรือผู้สูงอายุ, พิธีสืบชะตา–ต่ออายุ นิยมสวด 3, 7 หรือ 9 จบ

สิบสองตำนานผู้ป่วยหายโรคโพชฌงค์ 7ต่ออายุ