คำแสดงตนเป็นพุทธมามกะ
พุทธะมามะกะปะฏิญญา
คำปฏิญาณตนว่าเป็นผู้นับถือพระพุทธเจ้าเป็นที่พึ่ง "เอสาหัง ภันเต สุจิระปะรินิพพุตัมปิ" ใช้ในพิธีแสดงตนเป็นพุทธมามกะ
เอสาหัง ภันเต สุจิระปะรินิพพุตัมปิ ตัง ภะคะวันตัง สะระณัง คัจฉามิ ธัมมัญจะ ภิกขุสังฆัญจะ พุทธะมามะโกติ มัง สังโฆ ธาเรตุ
ข้าแต่พระสงฆ์ผู้เจริญ ข้าพเจ้าขอถึงพระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น แม้เสด็จปรินิพพานไปนานแล้ว พร้อมทั้งพระธรรมและพระภิกษุสงฆ์ ว่าเป็นสรณะที่พึ่ง ขอพระสงฆ์จงจำข้าพเจ้าไว้ว่าเป็นพุทธมามกะ (ผู้นับถือพระพุทธเจ้าว่าเป็นของตน)
เอสาหัง ภันเต สุจิระปะรินิพพุตัมปิ ตัง ภะคะวันตัง สะระณัง คัจฉามิ ธัมมัญจะ ภิกขุสังฆัญจะ พุทธะมามิกาติ มัง สังโฆ ธาเรตุ
ข้าแต่พระสงฆ์ผู้เจริญ ข้าพเจ้าขอถึงพระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น แม้เสด็จปรินิพพานไปนานแล้ว พร้อมทั้งพระธรรมและพระภิกษุสงฆ์ ว่าเป็นสรณะที่พึ่ง ขอพระสงฆ์จงจำข้าพเจ้าไว้ว่าเป็นพุทธมามิกา
เอเต มะยัง ภันเต สุจิระปะรินิพพุตัมปิ ตัง ภะคะวันตัง สะระณัง คัจฉามะ ธัมมัญจะ ภิกขุสังฆัญจะ พุทธะมามะกาติ โน สังโฆ ธาเรตุ
ข้าแต่พระสงฆ์ผู้เจริญ ข้าพเจ้าทั้งหลายขอถึงพระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น แม้เสด็จปรินิพพานไปนานแล้ว พร้อมทั้งพระธรรมและพระภิกษุสงฆ์ ว่าเป็นสรณะที่พึ่ง ขอพระสงฆ์จงจำข้าพเจ้าทั้งหลายไว้ว่าเป็นพุทธมามกะ
ที่มาของบทสวด
คำปฏิญาณแต่งเป็นภาษาบาลีในประเทศไทย ระเบียบพิธีแสดงตนเป็นพุทธมามกะกำหนดขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 5-6 โดยสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ตามแบบในหนังสือศาสนพิธีของคณะสงฆ์ไทย (ไม่ปรากฏในพระไตรปิฎก) มีเค้าจากคำประกาศตนเป็นอุบาสกในพระสูตรว่า "อุปาสะกัง มัง ภะคะวา ธาเรตุ"
คำอธิบาย · อานิสงส์ · โอกาสที่ใช้สวด
คำแสดงตนเป็นพุทธมามกะ คือคำปฏิญาณต่อหน้าพระสงฆ์ว่าตนขอถึงพระพุทธเจ้า พระธรรม พระสงฆ์ เป็นสรณะ และขอให้พระสงฆ์จดจำตนไว้ว่าเป็นพุทธมามกะ (ชาย) หรือพุทธมามิกา (หญิง) แปลว่า ผู้ถือว่าพระพุทธเจ้าเป็นของตน คือผู้นับถือพระพุทธศาสนาอย่างเป็นทางการ วลี "สุจิระปะรินิพพุตัมปิ" (แม้ปรินิพพานไปนานแล้ว) แสดงว่าแม้พระพุทธเจ้าไม่อยู่แล้ว ก็ยังถือพระองค์เป็นที่พึ่งโดยผ่านพระธรรมวินัยที่ทรงวางไว้
ประวัติ พิธีนี้เกิดขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 5 เมื่อมีผู้ส่งบุตรหลานไปเรียนต่างประเทศ จึงให้แสดงตนเป็นพุทธมามกะก่อนเดินทางเพื่อให้มั่นคงในศาสนา ต่อมาสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ทรงวางระเบียบพิธีไว้ และเป็นแบบแผนที่โรงเรียนและหน่วยงานใช้จัดพิธีสำหรับเยาวชนสืบมา
ลำดับพิธี ผู้แสดงตนจุดธูปเทียนบูชาพระรัตนตรัย กล่าวคำบูชา ถวายเครื่องสักการะแด่พระสงฆ์ กราบ 3 ครั้ง ตั้งนะโม 3 จบ กล่าวคำปฏิญาณ (บทนี้) พระสงฆ์รับ "สาธุ" แล้วให้ศีล 5 ผู้แสดงตนรับศีลและฟังโอวาท จบด้วยการอาราธนาพระสงฆ์อนุโมทนาและกรวดน้ำ
ข้อสังเกต บางสำนวนใช้ "มัง พุทธะมามะกัง สังโฆ ธาเรตุ อัชชะตัคเค ปาณุเปตัง สะระณัง คะตัง" (ขอสงฆ์จงจำข้าพเจ้าว่าเป็นพุทธมามกะผู้ถึงสรณะตลอดชีวิตตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไป) ความหมายเดียวกัน กล่าวจบเดียวหรือ 3 จบตามแบบของแต่ละสำนัก