คำขอขมาพระรัตนตรัย

คำขอขมาพระรัตนตรัย เป็นคาถา 3 บท กล่าวขอขมาโทษที่ตนอาจได้ล่วงเกินพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์ ด้วยกาย วาจา หรือใจ ทั้งที่ตั้งใจและไม่ตั้งใจ พร้อมทั้งตั้งใจว่าจะสำรวมระวังไม่ให้เกิดขึ้นอีก ตามหลักพระพุทธศาสนา การเห็นโทษโดยความเป็นโทษแล้วสำรวมระวังต่อไป ถือเป็นความเจริญในอริยวินัย (ดังปรากฏในพระสูตรหลายแห่งที่พระพุทธเจ้าทรงรับการขอขมาของผู้ที่ล่วงเกิน)

โอกาสที่ใช้ สวดหลังทำวัตรเช้า-เย็นหรือก่อนเจริญกรรมฐาน เพื่อชำระใจให้บริสุทธิ์ก่อนปฏิบัติ ใช้ในพิธีขอขมาก่อนบวช พิธีลาสิกขา และในการสวดมนต์ที่บ้านทั่วไป นิยมกราบ 1 ครั้งหลังจบแต่ละบท

ความเชื่อ เชื่อกันว่าการล่วงเกินพระรัตนตรัยแม้โดยไม่รู้ตัว เช่น พูดจาไม่เคารพ นั่งหันเท้าไปทางพระ เป็นเครื่องกั้นความเจริญในธรรม การขอขมาเป็นประจำจึงช่วยให้จิตใจปลอดโปร่ง ไม่มีเวรภัยติดตัว และเป็นการฝึกความอ่อนน้อม

ข้อสังเกต บทนี้ต่างจาก "คำขอขมาโทษพระสงฆ์" (อัจจะโย โน ภันเต) ซึ่งใช้กล่าวขอขมาต่อพระสงฆ์ที่มีชีวิตอยู่เป็นการเฉพาะ ส่วนบทนี้ใช้กล่าวต่อหน้าพระพุทธรูปได้โดยไม่ต้องมีพระสงฆ์