คาถาอิติปิโส 8 ทิศ และอิติปิโสถอยหลัง

คาถาอิติปิโส 8 ทิศ เกิดจากการนำบทพระพุทธคุณ "อิติปิ โส ภะคะวา ... ภะคะวาติ" ซึ่งมี 56 พยางค์ มาจัดลงตาราง 7 แถว แถวละ 8 พยางค์ แล้วอ่านลงตามแนวตั้งทีละหลัก จึงได้คาถาสั้น ๆ 8 บท บทละ 7 พยางค์ ประจำทิศทั้งแปด เริ่มจากทิศบูรพา (ตะวันออก) เวียนขวาไปจนถึงทิศอีสาน (ตะวันออกเฉียงเหนือ) โบราณาจารย์ตั้งชื่อคาถาแต่ละทิศไว้อย่างมีสีสัน เช่น "กระทู้เจ็ดแบก" "ฝนแสนห่า" "นารายณ์แปลงรูป" และเรียกรวมกันว่า ยันต์เกราะเพชร เพราะเมื่อลงเป็นยันต์แล้วมีลักษณะเป็นตารางล้อมรอบดุจเกราะ ส่วน อิติปิโสถอยหลัง คือการสวดบทพระพุทธคุณเดียวกันย้อนจากพยางค์สุดท้ายกลับไปหาพยางค์แรก

ความเชื่อและอานิสงส์: เชื่อว่าอิติปิโส 8 ทิศ คุ้มครองรอบด้านทั้งแปดทิศ ป้องกันภัยพิบัติ ศัตรู ภูตผี และคุณไสย และแต่ละทิศมีคุณเฉพาะ เช่น ใช้เสกน้ำมนต์ เสกยา แก้พิษ ป้องกันภัยในการเดินทาง ส่วนอิติปิโสถอยหลังเชื่อว่ามีอานุภาพ "ถอน" คือถอนคุณไสย ถอนสิ่งอัปมงคล ล้างอาถรรพ์ และพลิกเคราะห์ร้ายให้กลายเป็นดี ในเชิงปฏิบัติธรรม การสวดถอยหลังต้องใช้สติจดจ่ออย่างยิ่ง จึงเป็นอุบายฝึกสมาธิที่ดีและทำให้จิตแนบแน่นอยู่กับพระพุทธคุณ

วิธีสวด: ตั้งนะโม 3 จบ สวดบทตั้งอิติปิโส 1 จบ แล้วสวดคาถา 8 ทิศเรียงตามลำดับทิศ จะสวดวันละ 1 จบ 3 จบ หรือ 9 จบก็ได้ บางสำนักให้หันหน้าไปทางทิศนั้น ๆ ขณะภาวนา ส่วนอิติปิโสถอยหลัง ให้สวดช้า ๆ ทีละพยางค์ นิยมสวด 3 หรือ 7 จบก่อนออกเดินทาง หรือ 108 จบเมื่อต้องการแก้เคราะห์ ผู้ที่เพิ่งเริ่มควรดูตัวบทไปด้วยจนคล่อง

ข้อสังเกต: เนื่องจากเป็นการเรียงพยางค์ตามตาราง ตัวบทของแต่ละทิศจึงตรงกันแทบทุกตำรา แต่บางฉบับเขียน "ธัม" แทน "ทัม" หรือแบ่งพยางค์ต่างกันเล็กน้อย เช่น "นุส ติ" กับ "นุ ติ" และบางตำราเรียงคาถาทิศอาคเนย์ต่างกัน (เริ่มที่ "หัง จะ โต") การจับคู่ชื่อคาถากับทิศก็มีสลับกันบ้างในแต่ละสำนัก ควรยึดตามครูอาจารย์ที่ตนศึกษา ทั้งนี้ตัวบทที่แท้จริงคือพระพุทธคุณ 9 ประการ ผู้สวดจึงควรน้อมใจระลึกถึงพระพุทธคุณเป็นหลัก