บทชะยันโต (ชัยมงคลคาถา)

บทชะยันโต เป็นคาถาอวยชัยที่คนไทยคุ้นเคยที่สุดบทหนึ่ง เพราะเป็นบทที่พระสงฆ์สวดขณะประพรมน้ำพระพุทธมนต์ในงานมงคลทุกงาน ใจความคือ อ้างชัยชนะของพระพุทธเจ้าเหนือพญามาร ณ โคนต้นโพธิ์ บนบัลลังก์ที่ไม่มีใครพิชิตได้ แล้วอวยพรว่าขอให้ท่านจงมีชัยชนะเช่นนั้น จากนั้นเป็นพระพุทธพจน์ที่ทรงสอนว่า ฤกษ์ดี ยามดี มงคลดี รุ่งเช้าที่ดี อยู่ที่การประพฤติดีทางกาย วาจา ใจ ใครทำดีย่อมได้ผลดี และปิดท้ายด้วยคำอวยพรให้เกิดสรรพมงคล เทวดาคุ้มครอง ด้วยอานุภาพพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์

ชาวไทยเชื่อว่าเสียงสวด "ชะยันโต" เป็นเสียงแห่งชัยชนะและความสำเร็จ จึงใช้เป็นสัญญาณให้เริ่มพิธีสำคัญ เช่น รดน้ำสังข์ ตัดจุก โกนผมไฟ ยกเสาเอก เปิดป้าย เจิม หรือปล่อยเรือ ในพระราชพิธี บทนี้ก็ใช้ขณะประกอบพิธีสำคัญเช่นกัน ส่วนบท "ภะวะตุ สัพพะมังคะลัง" เป็นบทให้พรที่พระสงฆ์ใช้ปิดท้ายแทบทุกพิธีและทุกครั้งที่อนุโมทนา

ใช้ในงานมงคลทั่วไป งานมงคลสมรส ขึ้นบ้านใหม่ ทำบุญวันเกิด ฉลองอายุ เป็นบทท้ายสุดของการเจริญพระพุทธมนต์ในชุดเจ็ดตำนาน และฆราวาสสวดต่อจากพาหุง–มหากาในการสวดมนต์ประจำวัน

ข้อสังเกต: เมื่อรวมกับบทมะหาการุณิโก เรียกรวมว่า "ชัยปริตร" หากสวดในบทถวายพรพระ พระจะสวดชะยันโตต่อจากพาหุงและมะหาการุณิโกโดยไม่แยกบท คำว่า "ชะยัสสุ ชะยะมังคะเล" บางฉบับเขียน "ชะยัสสุ ชะยะมังคะเลฯ" เป็นการลงท้ายบทเท่านั้น