พระคาถาชินบัญชร

พระคาถาชินบัญชร (ชินะปัญชะระ แปลว่า กรงหรือเกราะของพระชินเจ้า) เป็นพระคาถาที่ชาวไทยนิยมสวดมากที่สุดบทหนึ่ง เนื้อความเป็นการอัญเชิญพระพุทธเจ้า 28 พระองค์ ตั้งแต่พระตัณหังกรเป็นต้นมา ให้มาประดิษฐานเหนือกระหม่อม อัญเชิญพระรัตนตรัยมาสถิตที่ศีรษะ ดวงตา และอก แล้วอัญเชิญพระอสีติมหาสาวก เช่น พระสารีบุตร พระโมคคัลลานะ พระอานนท์ พระสีวลี พระองคุลิมาล มาสถิตตามอวัยวะต่าง ๆ จากนั้นอัญเชิญพระปริตรสำคัญ คือ รตนสูตร เมตตสูตร ธชัคคสูตร อังคุลิมาลปริตร ขันธปริตร โมรปริตร และอาฏานาฏิยสูตร มาตั้งเป็นกำแพงและเพดานล้อมรอบตัวผู้สวด ดุจกำแพง 7 ชั้น เพื่อให้อุปัทวะ โรคภัย และอันตรายทั้งภายนอกภายในพินาศไปสิ้น จบด้วยการประกาศว่าผู้สวดได้รับความคุ้มครองอย่างดีแล้วด้วยอานุภาพของพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์

ประวัติและที่มา: ตำนานเล่าว่า สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) แห่งวัดระฆังโฆสิตาราม พบต้นฉบับพระคาถานี้ในคัมภีร์ใบลานเก่าแก่ที่ตกทอดมาจากลังกา (บางตำนานว่าพบในพระเจดีย์เก่าที่กำแพงเพชร) จึงได้นำมาแก้ไขปรับปรุงเป็นภาษาบาลีให้ถูกต้องและสละสลวยยิ่งขึ้น จนกลายเป็นพระคาถาประจำองค์ท่านที่ศิษยานุศิษย์สืบทอดกันมา นักวิชาการชี้ว่าบทนี้มีรูปแบบคล้ายกับ "ชินปัญชระ" ที่ใช้สวดในลังกาและพม่า จึงไม่ใช่พุทธพจน์โดยตรง แต่เป็นบทที่โบราณาจารย์รจนาขึ้น อาศัยพุทธานุภาพและอานุภาพพระปริตรเป็นหลัก ส่วนบทนำ "ปุตตะกาโม ละเภ ปุตตัง..." เป็นบทที่ผู้สวดชาวไทยเพิ่มเข้ามาเป็นบทตั้งความปรารถนาและตั้งนะโมก่อนขึ้นพระคาถา

อานิสงส์ตามความเชื่อ: เชื่อกันว่าผู้สวดเป็นประจำจะแคล้วคลาดปลอดภัยจากภยันตราย คุณไสย และโรคภัย มีเมตตามหานิยม เจริญด้วยลาภยศ และเป็นสิริมงคลแก่ชีวิต ตามธรรมเนียมยังนิยมสวดแยกบทเพื่อจุดประสงค์เฉพาะ เช่น บทที่ 3 ใช้ภาวนาป้องกันภัย บทที่ 7 ใช้ก่อนพูดเจรจาหรือแสดงต่อหน้าผู้คน บทที่ 8 ใช้เสกน้ำมันหรือเครื่องประทินผิว บทที่ 9 ใช้ก่อนเดินทางเพื่อความปลอดภัย บทที่ 13 ใช้ป้องกันความเจ็บไข้ และบทที่ 14 ใช้ขอความคุ้มครองทั่วไป

วิธีสวดและโอกาสที่ใช้: ตั้งนะโม 3 จบ แล้วขึ้นบทนำ "ปุตตะกาโม" จากนั้นสวดพระคาถาทั้ง 15 บท นิยมสวดวันละ 1 จบ 3 จบ หรือ 9 จบ ในเวลาเช้าก่อนออกจากบ้าน หรือก่อนนอน และนิยมสวดเป็นพิเศษในพิธีไหว้ครู พิธีพุทธาภิเษก และเมื่อบูชาพระสมเด็จวัดระฆัง ผู้ที่ไม่มีเวลาอาจสวดบทย่อว่า "ชินะปัญชะระ ปะริตตัง มัง รักขะตุ สัพพะทา" (ขอพระชินบัญชรปริตรจงคุ้มครองข้าพเจ้าทุกเมื่อ) แทนได้

ข้อสังเกต: พระคาถาชินบัญชรมีหลายฉบับที่ต่างกันเล็กน้อย ฉบับที่ใช้ทั่วไปในบทที่ 9 อ่านว่า "เอเตสีติ มะหาเถรา" และบทที่ 12 อ่านว่า "ชินา นานาวะระสังยุตตา" ส่วนฉบับที่ผ่านการชำระทางไวยากรณ์ (เช่น ฉบับวัดพิชโสภารามและกัลยาณมิตร) อ่านว่า "เอตาสีติ มะหาเถรา" และ "ชินาณาวะระสังยุตตา" (ชิน + อาณา = อำนาจของพระชินเจ้า) ผู้สวดจะเลือกใช้ฉบับใดก็ได้ตามครูอาจารย์ที่ตนสืบทอดมา