คำสมาทานศีล 5

ศีล 5 หรือเบญจศีล เป็นข้อปฏิบัติพื้นฐานของชาวพุทธทั่วไป ประกอบด้วยการงดเว้นจาก (1) การฆ่าสัตว์ (2) การลักทรัพย์ (3) การประพฤติผิดในกาม (4) การพูดเท็จ และ (5) การดื่มสุราเมรัยและสิ่งเสพติดอันเป็นเหตุแห่งความประมาท คำว่า "เวระมะณี" หมายถึงเจตนาที่งดเว้น และ "สะมาทิยามิ" หมายถึงการรับมาปฏิบัติด้วยความตั้งใจ ศีลจึงอยู่ที่เจตนาเป็นสำคัญ ข้อ 1–4 เป็นศีลที่ตรงกับหลักมนุษยธรรม ส่วนข้อ 5 เป็นการรักษาสติเพื่อไม่ให้ล่วงศีล 4 ข้อแรก

อานิสงส์ของศีลตามคาถาสรุปที่พระสงฆ์กล่าวปิดท้ายมี 3 ประการ คือ นำไปสู่สุคติ ทำให้ถึงพร้อมด้วยโภคทรัพย์ และเป็นบาทฐานให้ถึงพระนิพพาน ในพระสูตร (เช่น มหาปรินิพพานสูตร) ยังกล่าวถึงอานิสงส์ของผู้มีศีล 5 ประการ เช่น มีโภคทรัพย์มาก ชื่อเสียงดีงาม แกล้วกล้าในที่ประชุม ไม่หลงตาย และไปเกิดในสุคติโลกสวรรค์

ใช้สมาทานต่อจากไตรสรณคมน์ทุกครั้งที่มีการรับศีลจากพระสงฆ์ในงานพิธี และชาวพุทธจำนวนมากนิยมสมาทานศีล 5 ด้วยตนเองหน้าพระพุทธรูปทุกเช้าหรือก่อนสวดมนต์ เพื่อเตือนตนให้ตั้งอยู่ในศีลตลอดวัน ในโรงเรียนใช้เป็นบทสวดในการไหว้พระประจำสัปดาห์

ข้อสังเกต: เมื่อพระสงฆ์ให้ศีล ท่านจะกล่าวนำทีละข้อและผู้รับกล่าวตาม เมื่อครบ 5 ข้อ พระจะกล่าวคาถาสรุป ผู้รับศีลรับว่า "สาธุ" หากสมาทานเอง ให้กล่าวนะโม 3 จบ ไตรสรณคมน์ แล้วจึงกล่าวศีลทั้ง 5 ข้อ บางฉบับเขียน "กาเมสุ มิจฉาจารา" แยกคำ ซึ่งเป็นคำเดียวกัน