บทสวดแจง (พระวินัย พระสูตร พระอภิธรรม)

บทสวดแจง คือการสวดย่อพระไตรปิฎกทั้ง 3 ปิฎก โดยยกข้อความตอนต้นของแต่ละปิฎกมาสวด คำว่า "แจง" หมายถึงแจกแจงหรือกระจายให้ครบ พิธีสวดแจงจำลองการทำปฐมสังคายนาหลังพุทธปรินิพพาน ซึ่งพระมหากัสสปะเป็นประธานถามพระวินัยจากพระอุบาลีและถามพระสูตรจากพระอานนท์ ส่วนพระวินัยจึงขึ้นต้นด้วยคำถามว่าปฐมปาราชิกทรงบัญญัติที่ไหน เพราะเรื่องใคร ตามด้วยเวรัญชกัณฑ์อันเป็นตอนเปิดพระวินัยปิฎก ส่วนพระสูตรขึ้นต้นด้วยพรหมชาลสูตรซึ่งเป็นสูตรแรกของพระสุตตันตปิฎก และส่วนพระอภิธรรมขึ้นด้วยธัมมสังคณีซึ่งเป็นคัมภีร์แรกของพระอภิธรรมปิฎก

ธรรมเนียม การสวดแจงนิยมจัดในวันฌาปนกิจ (เผาศพ) โดยนิมนต์พระสงฆ์จำนวนมาก บางแห่ง 25 รูป 50 รูป หรือ 100 รูปขึ้นไป เพื่อให้ได้บุญมากเป็นการอุทิศครั้งสุดท้ายแก่ผู้ล่วงลับ พระสงฆ์สวดพระวินัย พระสูตร พระอภิธรรม (บางแห่งสวดพระอภิธรรมด้วยบทมาติกาเต็ม 22 หมวด) แล้วบังสุกุล เจ้าภาพถวายไทยธรรมและกรวดน้ำ การจัดสวดแจงถือว่าเป็นการทำบุญใหญ่ เพราะเป็นการสืบทอดพระไตรปิฎกและระลึกถึงการสังคายนา

ความเชื่อ เชื่อว่าการสวดแจงเป็นการอุทิศพระธรรมทั้ง 84,000 พระธรรมขันธ์แก่ผู้ล่วงลับ และเป็นเหตุให้ผู้ที่บำเพ็ญได้เกิดในสุคติภูมิที่มีพระธรรม บางแห่งจึงเรียกว่า "สวดแจงพระไตรปิฎก" ผู้ร่วมงานถือว่าได้ฟังพระไตรปิฎกครบทั้ง 3 ปิฎกในคราวเดียว

ข้อสังเกต ส่วนพระวินัยและพระสูตรมีบางฉบับสวดสั้นกว่านี้ (ตัดจบที่ "ตัสมิง วัตถุสมินติ" และ "มาณะเวนะ") บทที่ให้ไว้เป็นแบบเต็มตามหนังสือมนต์พิธี