วัฏฏกปริตร

วัฏฏกปริตร (วัฏฏะกะปะริตตัง) เป็นตำนานที่ 6 ของชุดเจ็ดตำนาน (จุลราชปริตร) และเป็นหนึ่งในสิบสองตำนาน (มหาราชปริตร) เนื้อหาเป็น "สัจจกิริยา" คือการตั้งสัตยาธิษฐานของลูกนกคุ่ม (นกกระทาชนิดหนึ่ง) ซึ่งเป็นพระโพธิสัตว์ ลูกนกได้ระลึกถึงคุณของศีล ความสัตย์ ความสะอาด และความเอ็นดูที่มีอยู่ในโลก ระลึกถึงพระพุทธเจ้าในอดีต แล้วกล่าวความจริงว่าตนมีปีกแต่ยังบินไม่ได้ มีเท้าแต่ยังเดินไม่ได้ พ่อแม่ก็ทิ้งไปแล้ว ขอให้ไฟป่าถอยไป ไฟป่าจึงดับลงในบริเวณสิบหกกรีสโดยรอบ

ตำนาน (เหตุที่ตรัส) วัฏฏกชาดกเล่าว่า ครั้งพระพุทธเจ้าเสด็จจาริกในแคว้นมคธพร้อมภิกษุสงฆ์ เกิดไฟป่าลุกลามล้อมมา ภิกษุปุถุชนตื่นตกใจ แต่ไฟป่าดับลงเองเมื่อมาถึงบริเวณที่พระพุทธเจ้าประทับ พระองค์ตรัสว่าเป็นเพราะสัจจกิริยาที่พระองค์เคยทำไว้เมื่อครั้งเกิดเป็นลูกนกคุ่มในสถานที่นั้นเอง อานุภาพนั้นตั้งอยู่ตลอดกัป จึงตรัสเล่าเรื่องนี้ บทขัดกล่าวว่าพระองค์ตรัสพระปริตรนี้แก่พระสารีบุตร

อานิสงส์และความเชื่อ ถือเป็นพระปริตรป้องกันอัคคีภัยโดยเฉพาะ นิยมสวดในงานทำบุญบ้านใหม่ ร้านค้า โรงงาน และสถานที่ที่เสี่ยงต่อไฟไหม้ ตลอดจนใช้ในการทำน้ำมนต์ประพรมบ้านเรือนเพื่อกันไฟ นอกจากนี้ยังเป็นแบบอย่างของการทำสัจจกิริยา คือการอ้างคุณธรรมที่มีอยู่จริงในตนเพื่อให้เกิดอานุภาพคุ้มครอง

โอกาสที่ใช้ ในการสวดเจ็ดตำนานสวดต่อจากโมรปริตร (บางสำนักสวดต่อจากธชัคคปริตร) ส่วนในสิบสองตำนานสวดในลำดับท้าย ๆ ก่อนอภยปริตร บทขัด "ปูเรนตัมโพธิสัมภาเร นิพพัตตัง วัฏฏะชาติยัง" มีรูปแบบขนานกับบทขัดโมรปริตร ต่างกันเพียงชื่อกำเนิดและเหตุการณ์