ภัทเทกรัตตคาถา
ภัทเทกะรัตตะคาถา / ผู้มีราตรีเดียวเจริญ
คาถาสอนไม่ให้อาลัยอดีต ไม่กังวลอนาคต แต่ให้เพียรเห็นแจ้งธรรมในปัจจุบัน เพราะไม่รู้ว่าความตายจะมาถึงเมื่อใด
ยะทะตีตัมปะหีนันตัง อัปปัตตัญจะ อะนาคะตัง
อะสังหิรัง อะสังกุปปัง ตัง วิทวา มะนุพ๎รูหะเย
นะ หิ โน สังคะรันเตนะ มะหาเสเนนะ มัจจุนา
ตัง เว ภัทเทกะรัตโตติ สันโต อาจิกขะเต มุนีติ ฯ
ที่มาของบทสวด
พระสุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์ วิภังควรรค ภัทเทกรัตตสูตร (และปรากฏซ้ำในอานันทภัทเทกรัตตสูตร มหากัจจานภัทเทกรัตตสูตร โลมสกังคิยภัทเทกรัตตสูตร)
คำอธิบาย · อานิสงส์ · โอกาสที่ใช้สวด
ภัทเทกรัตตคาถา แปลว่า คาถาว่าด้วยผู้มีราตรีเดียวอันเจริญ เป็นคาถาที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงเป็นอุเทศ (บทตั้ง) แล้วทรงอธิบายขยายความในภัทเทกรัตตสูตร ใจความสำคัญคือ ไม่ให้จิตตกไปในอดีตด้วยความอาลัย ไม่ให้ฟุ้งไปในอนาคตด้วยความหวัง แต่ให้เห็นแจ้งธรรมในปัจจุบันขณะ ด้วยวิปัสสนา และให้รีบทำความเพียรเสียตั้งแต่วันนี้ เพราะไม่มีใครต่อรองกับความตายได้ ผู้ปฏิบัติเช่นนี้แม้เพียงคืนเดียว พระพุทธองค์ก็ทรงเรียกว่า "ภัทเทกรัตตะ" คือผู้มีราตรีเดียวอันเจริญ
อานิสงส์และความเชื่อ: เป็นบทที่ผู้ปฏิบัติภาวนานิยมยิ่ง เพราะสรุปหลักการเจริญสติในปัจจุบันไว้ครบถ้วน สวดเพื่อเตือนใจให้ปล่อยวางอดีต ไม่กังวลอนาคต และปลุกความเพียร ช่วยคลายความเศร้าโศกเสียใจจากเรื่องที่ผ่านไปแล้ว และคลายความวิตกกังวลในสิ่งที่ยังมาไม่ถึง
โอกาสที่ใช้สวด: รวมอยู่ในบทสวดทำวัตรแปลและบทสวดประจำวันของหลายสำนัก นิยมสวดก่อนนั่งสมาธิ ในคอร์สปฏิบัติธรรม และในการสวดมนต์ในงานศพเพื่อสอนผู้อยู่หลังให้ไม่ประมาท