คำบูชาวันวิสาขบูชา (คำนำถวายดอกไม้ธูปเทียน)

คำบูชาวันวิสาขบูชา เป็นคำกล่าวนำเวียนเทียนในวันเพ็ญเดือน 6 ซึ่งเป็นวันประสูติ ตรัสรู้ และปรินิพพานของพระพุทธเจ้า ผู้เป็นประธานสงฆ์หรือประธานฝ่ายฆราวาสกล่าวนำ ผู้ร่วมพิธีถือดอกไม้ธูปเทียนกล่าวตาม เนื้อความประกอบด้วย การประกาศตนว่าถึงพระพุทธเจ้าเป็นสรณะ กล่าวถึงพระพุทธประวัติโดยย่อว่าทรงอุบัติในมัชฌิมชนบท เป็นกษัตริย์ศากยวงศ์ ตรัสรู้พระอนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณ สรรเสริญพระพุทธคุณ 9 พระธรรมคุณ 6 พระสังฆคุณ 9 กล่าวถึงพระปฏิมาหรือพระสถูปที่จะเวียนเทียนว่าสร้างขึ้นเพื่อให้ระลึกถึงพระองค์ ประกาศว่าวันนี้เป็นวันวิสาขบูรณมี จะเวียนประทักษิณ 3 รอบ และขอให้พระพุทธเจ้าแม้ปรินิพพานแล้วทรงรับเครื่องสักการะ

ประวัติ พิธีวิสาขบูชาในไทยมีมาแต่สมัยสุโขทัย ฟื้นฟูขึ้นใหม่ในสมัยรัชกาลที่ 2 ส่วนคำบูชาสำนวนนี้เป็นพระนิพนธ์ของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ซึ่งทรงแต่งคำบูชาสำหรับวันสำคัญทั้งสามให้มีโครงสร้างเดียวกัน ต่างกันเฉพาะท่อนที่กล่าวถึงเหตุการณ์ของวันนั้น ๆ

วิธีใช้ คำในวงเล็บให้เลือกตามสิ่งที่เวียนเทียน คือถ้าเวียนรอบพระพุทธรูปหรือพระอุโบสถใช้ ปะฏิมา / กะตา / ปะฏิมัง ถ้าเวียนรอบพระสถูปเจดีย์ใช้ ถูโป / กะโต / ถูปัง เมื่อกล่าวจบเริ่มเดินเวียนขวา 3 รอบ ระหว่างเดินให้สวดหรือระลึกพระพุทธคุณ (รอบแรก) พระธรรมคุณ (รอบสอง) พระสังฆคุณ (รอบสาม) เสร็จแล้วนำดอกไม้ธูปเทียนไปบูชาที่หน้าพระ

ข้อสังเกต บทนี้ยาวและเป็นร้อยแก้วบาลี ผู้กล่าวนำจึงนิยมแบ่งเป็นวรรคสั้น ๆ ให้ผู้ร่วมพิธีว่าตาม บางวัดกล่าวเฉพาะภาษาบาลี บางวัดกล่าวคำแปลภาษาไทยด้วย