ทำวัตรเช้า – ทำวัตรเย็น

ธัมมาภิถุติ

ธัมมาภิถุติ, บทสรรเสริญพระธรรมคุณ (ทำวัตรเช้า)

บทที่ 4 ของทำวัตรเช้า สรรเสริญพระธรรมคุณ 6 ประการ แล้วนอบน้อมพระธรรมด้วยเศียรเกล้า

(ผู้นำสวด) หันทะ มะยัง ธัมมาภิถุติง กะโรมะ เส.
(ผู้นำสวด) เชิญเถิด เราทั้งหลาย จงกล่าวคำสรรเสริญพระธรรมเถิด.
โย โส สวากขาโต ภะคะวะตา ธัมโม,
สันทิฏฐิโก อะกาลิโก เอหิปัสสิโก,
โอปะนะยิโก ปัจจัตตัง เวทิตัพโพ วิญญูหิ,
พระธรรมนั้นใด อันพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ดีแล้ว,
เป็นสิ่งที่ผู้ปฏิบัติเห็นได้ด้วยตนเอง ไม่ขึ้นกับกาลเวลา ควรเรียกให้มาดู,
ควรน้อมเข้ามาในตน อันวิญญูชนพึงรู้ได้เฉพาะตน,
ตะมะหัง ธัมมัง อะภิปูชะยามิ,
ตะมะหัง ธัมมัง สิระสา นะมามิ.
(กราบ)
ข้าพเจ้าขอบูชาอย่างยิ่ง ซึ่งพระธรรมนั้น,
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระธรรมนั้น ด้วยเศียรเกล้า.
(กราบ)

ที่มาของบทสวด

พระธรรมคุณ 6 ประการ (สวากขาโต… ปัจจัตตัง เวทิตัพโพ วิญญูหิ) เป็นพระบาลีที่ปรากฏทั่วไปในพระสูตร เช่น ธชัคคสูตร (สังยุตตนิกาย สคาถวรรค) และมหาปรินิพพานสูตร ผู้แต่งบทสวดปรับเป็นรูป "โย โส…" และเติมคำนอบน้อมท้ายบท จัดไว้ในหนังสือสวดมนต์ฉบับหลวง

คำอธิบาย · อานิสงส์ · โอกาสที่ใช้สวด

บทที่ 4 ของทำวัตรเช้า "ธัมมาภิถุติ" คือการสรรเสริญพระธรรม สวดต่อจากพุทธาภิถุติ เนื้อหาคือพระธรรมคุณ 6 ประการ ได้แก่ สวากขาโต ตรัสไว้ดีแล้ว สันทิฏฐิโก ผู้ปฏิบัติเห็นผลได้ด้วยตนเอง อะกาลิโก ให้ผลไม่จำกัดกาล เอหิปัสสิโก ท้าให้มาพิสูจน์ โอปะนะยิโก ควรน้อมเข้ามาปฏิบัติ และ ปัจจัตตัง เวทิตัพโพ วิญญูหิ ผู้รู้พึงรู้ได้เฉพาะตน

บทนี้สั้นแต่มีความสำคัญ เพราะบอกลักษณะของพระธรรมว่าไม่ใช่สิ่งที่ต้องเชื่อตามคำบอกเล่า แต่เป็นสิ่งที่ทดลองปฏิบัติแล้วเห็นผลได้เอง ตามคัมภีร์ถือว่าการระลึกถึงพระธรรมคุณ (ธัมมานุสสติ) เป็นกรรมฐานอย่างหนึ่งที่ทำให้จิตผ่องใส ปีติ และเกิดความกล้าหาญปราศจากความกลัว

โอกาสที่ใช้ สวดในทำวัตรเช้าทุกวัน ต่อจากพุทธาภิถุติ และกราบ 1 ครั้งเมื่อจบบท ในทำวัตรเย็นจะสวดพระธรรมคุณเดียวกันนี้ในรูปบทธัมมานุสสติแทน

ทำวัตรเช้าพระธรรมคุณสรรเสริญพระธรรม