ทำวัตรเช้า – ทำวัตรเย็น

สังฆาภิถุติ

สังฆาภิถุติ, บทสรรเสริญพระสังฆคุณ (ทำวัตรเช้า)

บทที่ 5 ของทำวัตรเช้า สรรเสริญพระสังฆคุณ 9 ประการ ของพระอริยสงฆ์ 4 คู่ 8 บุคคล

(ผู้นำสวด) หันทะ มะยัง สังฆาภิถุติง กะโรมะ เส.
(ผู้นำสวด) เชิญเถิด เราทั้งหลาย จงกล่าวคำสรรเสริญพระสงฆ์เถิด.
โย โส สุปะฏิปันโน ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ,
อุชุปะฏิปันโน ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ,
ญายะปะฏิปันโน ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ,
สามีจิปะฏิปันโน ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ,
พระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้าหมู่ใด ปฏิบัติดีแล้ว,
พระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้า ปฏิบัติตรงแล้ว,
พระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้า ปฏิบัติเพื่อรู้ธรรมเป็นเครื่องออกจากทุกข์แล้ว,
พระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้า ปฏิบัติสมควรแล้ว,
ยะทิทัง จัตตาริ ปุริสะยุคานิ อัฏฐะ ปุริสะปุคคะลา,
เอสะ ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ,
ได้แก่บุคคลเหล่านี้ คือ คู่แห่งบุรุษ 4 คู่ นับเรียงตัวบุรุษได้ 8 บุคคล,
นั่นแหละคือพระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้า,
อาหุเนยโย ปาหุเนยโย ทักขิเณยโย อัญชะลีกะระณีโย,
อะนุตตะรัง ปุญญักเขตตัง โลกัสสะ,
เป็นผู้ควรแก่สักการะที่เขานำมาบูชา เป็นผู้ควรแก่สักการะที่เขาจัดไว้ต้อนรับ เป็นผู้ควรรับทักษิณาทาน เป็นผู้ที่บุคคลทั่วไปควรทำอัญชลี,
เป็นเนื้อนาบุญของโลก ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า,
ตะมะหัง สังฆัง อะภิปูชะยามิ,
ตะมะหัง สังฆัง สิระสา นะมามิ.
(กราบ)
ข้าพเจ้าขอบูชาอย่างยิ่ง ซึ่งพระสงฆ์หมู่นั้น,
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระสงฆ์หมู่นั้น ด้วยเศียรเกล้า.
(กราบ)

ที่มาของบทสวด

พระสังฆคุณ 9 ประการ (สุปะฏิปันโน… อะนุตตะรัง ปุญญักเขตตัง โลกัสสะ) เป็นพระบาลีในพระสูตร เช่น ธชัคคสูตร (สังยุตตนิกาย สคาถวรรค) และมหาปรินิพพานสูตร ผู้แต่งปรับเป็นรูป "โย โส…" และเติมคำนอบน้อมท้ายบท จัดไว้ในหนังสือสวดมนต์ฉบับหลวง

คำอธิบาย · อานิสงส์ · โอกาสที่ใช้สวด

บทที่ 5 ของทำวัตรเช้า "สังฆาภิถุติ" คือการสรรเสริญพระสงฆ์ เป็นบทสุดท้ายของชุดอภิถุติ 3 บท เนื้อหาคือพระสังฆคุณ 9 ประการ แบ่งเป็นคุณที่เป็นเหตุ 4 ประการ คือ ปฏิบัติดี ปฏิบัติตรง ปฏิบัติเพื่อรู้ธรรมเป็นเครื่องออกจากทุกข์ และปฏิบัติสมควร กับคุณที่เป็นผล 5 ประการ คือ ควรแก่ของที่นำมาบูชา ควรแก่ของต้อนรับ ควรรับทักษิณา ควรแก่การกราบไหว้ และเป็นเนื้อนาบุญอันยอดเยี่ยมของโลก

"คู่แห่งบุรุษ 4 คู่ 8 บุคคล" หมายถึงพระอริยบุคคล คือผู้ตั้งอยู่ในมรรคและผลของโสดาบัน สกทาคามี อนาคามี และอรหันต์ อย่างละคู่ บทนี้จึงหมายถึงพระอริยสงฆ์เป็นหลัก แต่ในการปฏิบัติทั่วไปถือว่าครอบคลุมถึงพระสมมติสงฆ์ผู้ปฏิบัติตามพระธรรมวินัยด้วย

โอกาสที่ใช้ สวดในทำวัตรเช้าทุกวันต่อจากธัมมาภิถุติ กราบ 1 ครั้งเมื่อจบ ตามคัมภีร์ การระลึกถึงพระสังฆคุณ (สังฆานุสสติ) เป็นกรรมฐานที่ทำให้เกิดความเลื่อมใสมั่นคงในพระรัตนตรัย และเป็นเหตุให้ทานที่ถวายแก่สงฆ์มีผลมาก

ทำวัตรเช้าพระสังฆคุณสรรเสริญพระสงฆ์