สังฆาภิถุติ
สังฆาภิถุติ, บทสรรเสริญพระสังฆคุณ (ทำวัตรเช้า)
บทที่ 5 ของทำวัตรเช้า สรรเสริญพระสังฆคุณ 9 ประการ ของพระอริยสงฆ์ 4 คู่ 8 บุคคล
อุชุปะฏิปันโน ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ,
ญายะปะฏิปันโน ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ,
สามีจิปะฏิปันโน ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ,
พระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้า ปฏิบัติตรงแล้ว,
พระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้า ปฏิบัติเพื่อรู้ธรรมเป็นเครื่องออกจากทุกข์แล้ว,
พระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้า ปฏิบัติสมควรแล้ว,
เอสะ ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ,
นั่นแหละคือพระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้า,
อะนุตตะรัง ปุญญักเขตตัง โลกัสสะ,
เป็นเนื้อนาบุญของโลก ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า,
ตะมะหัง สังฆัง สิระสา นะมามิ.
(กราบ)
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระสงฆ์หมู่นั้น ด้วยเศียรเกล้า.
(กราบ)
ที่มาของบทสวด
พระสังฆคุณ 9 ประการ (สุปะฏิปันโน… อะนุตตะรัง ปุญญักเขตตัง โลกัสสะ) เป็นพระบาลีในพระสูตร เช่น ธชัคคสูตร (สังยุตตนิกาย สคาถวรรค) และมหาปรินิพพานสูตร ผู้แต่งปรับเป็นรูป "โย โส…" และเติมคำนอบน้อมท้ายบท จัดไว้ในหนังสือสวดมนต์ฉบับหลวง
คำอธิบาย · อานิสงส์ · โอกาสที่ใช้สวด
บทที่ 5 ของทำวัตรเช้า "สังฆาภิถุติ" คือการสรรเสริญพระสงฆ์ เป็นบทสุดท้ายของชุดอภิถุติ 3 บท เนื้อหาคือพระสังฆคุณ 9 ประการ แบ่งเป็นคุณที่เป็นเหตุ 4 ประการ คือ ปฏิบัติดี ปฏิบัติตรง ปฏิบัติเพื่อรู้ธรรมเป็นเครื่องออกจากทุกข์ และปฏิบัติสมควร กับคุณที่เป็นผล 5 ประการ คือ ควรแก่ของที่นำมาบูชา ควรแก่ของต้อนรับ ควรรับทักษิณา ควรแก่การกราบไหว้ และเป็นเนื้อนาบุญอันยอดเยี่ยมของโลก
"คู่แห่งบุรุษ 4 คู่ 8 บุคคล" หมายถึงพระอริยบุคคล คือผู้ตั้งอยู่ในมรรคและผลของโสดาบัน สกทาคามี อนาคามี และอรหันต์ อย่างละคู่ บทนี้จึงหมายถึงพระอริยสงฆ์เป็นหลัก แต่ในการปฏิบัติทั่วไปถือว่าครอบคลุมถึงพระสมมติสงฆ์ผู้ปฏิบัติตามพระธรรมวินัยด้วย
โอกาสที่ใช้ สวดในทำวัตรเช้าทุกวันต่อจากธัมมาภิถุติ กราบ 1 ครั้งเมื่อจบ ตามคัมภีร์ การระลึกถึงพระสังฆคุณ (สังฆานุสสติ) เป็นกรรมฐานที่ทำให้เกิดความเลื่อมใสมั่นคงในพระรัตนตรัย และเป็นเหตุให้ทานที่ถวายแก่สงฆ์มีผลมาก