ปุพพภาคนมการ (ทำวัตรเช้า)
ปุพพะภาคะนะมะการะ, บทนะโม
บทที่ 2 ของทำวัตรเช้า นอบน้อมพระผู้มีพระภาคเจ้า "นะโม ตัสสะ…" 3 จบ ก่อนสวดบทอื่น
นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมาสัมพุทธัสสะ,
นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมาสัมพุทธัสสะ.
ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้ชอบได้โดยพระองค์เอง พระองค์นั้น,
ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้ชอบได้โดยพระองค์เอง พระองค์นั้น.
ที่มาของบทสวด
คำนอบน้อม "นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมาสัมพุทธัสสะ" ปรากฏหลายแห่งในพระไตรปิฎก เช่น คำเปล่งของพราหมณ์และเทวดาที่แสดงความเลื่อมใสต่อพระพุทธเจ้า (ทีฆนิกาย, มัชฌิมนิกาย, สังยุตตนิกาย) ส่วนคำนำ "หันทะ มะยัง…" เป็นธรรมเนียมผู้นำสวดที่กำหนดขึ้นในไทย
คำอธิบาย · อานิสงส์ · โอกาสที่ใช้สวด
บทที่ 2 ของทำวัตรเช้า (และเป็นบทที่ 2 ของทำวัตรเย็นเช่นกัน) เรียกว่า "ปุพพภาคนมการ" แปลว่าการทำความนอบน้อมในส่วนเบื้องต้น คือกล่าวนอบน้อมพระพุทธเจ้าก่อนที่จะสวดบทอื่น ๆ ถือเป็นธรรมเนียมที่แน่นอนว่าการสวดมนต์ทุกครั้งต้องขึ้นต้นด้วยบทนี้
คำว่า "นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมาสัมพุทธัสสะ" ประกาศพระคุณของพระพุทธเจ้า 3 ประการ คือ ภะคะวา ผู้มีโชค ผู้จำแนกธรรม (พระมหากรุณาคุณ) อะระหัง ผู้ไกลจากกิเลส (พระบริสุทธิคุณ) และ สัมมาสัมพุทโธ ผู้ตรัสรู้ชอบด้วยพระองค์เอง (พระปัญญาคุณ) ตามคัมภีร์กล่าวว่า มีผู้เปล่งวาจานี้ด้วยความเลื่อมใสอย่างแรงกล้าตั้งแต่ครั้งพุทธกาล ทั้งเทวดา พราหมณ์ และมนุษย์
ธรรมเนียมการสวด ผู้นำสวดกล่าวนำว่า "หันทะ มะยัง พุทธัสสะ ภะคะวะโต ปุพพะภาคะนะมะการัง กะโรมะ เส" แล้วทุกคนสวดพร้อมกัน 3 จบ ความเชื่อทั่วไปถือว่าการสวดนะโม 3 จบเป็นการตั้งจิตให้มั่นคงและเป็นสิริมงคล ก่อนเริ่มพิธีหรือการสวดมนต์ใด ๆ