ปฏิจจสมุปปาทปาฐะ

ปฏิจจสมุปปาทปาฐะ คือบทสาธยายหลักปฏิจจสมุปบาท ธรรมที่อาศัยกันเกิดขึ้น ซึ่งพระพุทธเจ้าทรงพิจารณาทั้งโดยอนุโลม (สายเกิด) และปฏิโลม (สายดับ) ตลอดปฐมยาม มัชฌิมยาม และปัจฉิมยามในสัปดาห์แรกหลังตรัสรู้ แสดงว่าทุกข์ทั้งปวงมิได้เกิดขึ้นลอย ๆ แต่เกิดจากปัจจัย 12 ประการต่อเนื่องกัน เริ่มจากอวิชชา สังขาร วิญญาณ นามรูป สฬายตนะ ผัสสะ เวทนา ตัณหา อุปาทาน ภพ ชาติ ไปจนถึงชรามรณะและความโศกทั้งปวง และเมื่ออวิชชาดับ กองทุกข์ทั้งสิ้นก็ดับตามลำดับ

อานิสงส์และความเชื่อ: ถือเป็นธรรมที่ลึกซึ้งที่สุดหมวดหนึ่ง พระพุทธองค์ตรัสว่า "ผู้ใดเห็นปฏิจจสมุปบาท ผู้นั้นเห็นธรรม" การสาธยายและพิจารณาตามย่อมเป็นการเจริญปัญญา ให้เห็นว่าไม่มีตัวตนผู้เสวยทุกข์ มีแต่กระแสของปัจจัยที่เป็นไปตามเหตุ ช่วยลดความยึดมั่นถือมั่นและความเห็นผิด

โอกาสที่ใช้สวด: เป็นบทในการสวดทำวัตรแปลของสำนักปฏิบัติ สวดในคอร์สวิปัสสนา และใช้ในการเจริญกรรมฐานพิจารณาธรรม สำนักสวนโมกข์และวัดสายพระป่านิยมสวดบทนี้เป็นประจำ นอกจากนั้นยังนิยมสวดในงานศพเพื่อเป็นเครื่องพิจารณา

ข้อสังเกต: "เต๎ววะ" อ่านควบเป็น "ตเววะ" (ตะ-เว-วะ ออกเสียงเร็ว) ผู้สวดพึงสวดสายเกิดและสายดับให้ครบทั้งสองสาย