คำถวายสังฆทานอุทิศผู้ตาย (มตกภัต)

คำถวายมตกภัต (มะตะกะภัตตะ แปลว่า ภัตเพื่อผู้ตาย) เป็นคำถวายภัตตาหารเป็นสังฆทานโดยตั้งใจอุทิศส่วนกุศลให้แก่ผู้ล่วงลับ ต่างจากคำถวายสังฆทานทั่วไปตรงที่เติมคำว่า "มะตะกะ" หน้า "ภัตตานิ" และท่อนท้ายขยายความว่า ขอให้เป็นประโยชน์และความสุขทั้งแก่ผู้ถวายเองและแก่ญาติผู้ล่วงลับ มีมารดาบิดาเป็นต้น

อานิสงส์และความเชื่อ ตามติโรกุฑฑสูตร ญาติผู้ล่วงลับที่ไปเกิดเป็นเปรตย่อมได้รับผลจากทานที่ญาติอุทิศให้ เช่นเดียวกับน้ำที่ไหลจากที่สูงลงสู่ที่ต่ำ และแม้ผู้รับไม่อยู่ในฐานะจะรับได้ ผู้ให้ก็ยังได้บุญเต็มที่ พิธีทำบุญอุทิศจึงเป็นการแสดงกตัญญูกตเวทีต่อบุพการี

โอกาสที่ใช้ งานทำบุญ 7 วัน 50 วัน 100 วัน ทำบุญครบรอบวันตาย ทำบุญอัฐิ งานฌาปนกิจ และการทำบุญวันสงกรานต์หรือวันสารทที่อุทิศให้บรรพบุรุษ กล่าวหลังจากตั้งนะโม 3 จบ ก่อนประเคนภัตตาหาร จากนั้นเมื่อพระอนุโมทนาจึงกรวดน้ำอุทิศส่วนกุศล

ข้อสังเกต ถ้าอุทิศให้บุคคลเฉพาะ อาจเอ่ยนามผู้ล่วงลับในคำแปลภาษาไทยหลังกล่าวบาลีจบ