บทสวดในพิธีกรรมและคำถวาย

คำถวายยารักษาโรค

คิลานะเภสัชชะทานะ

คำถวายยาบำบัดความป่วยไข้แด่พระสงฆ์ "อิมานิ มะยัง ภันเต คิลานะเภสัชชานิ"

อิมานิ มะยัง ภันเต คิลานะเภสัชชานิ สะปะริวารานิ ภิกขุสังฆัสสะ โอโณชะยามะ
ข้าแต่พระสงฆ์ผู้เจริญ ข้าพเจ้าทั้งหลายขอน้อมถวายยาบำบัดความป่วยไข้พร้อมทั้งของบริวารเหล่านี้แด่พระภิกษุสงฆ์
สาธุ โน ภันเต ภิกขุสังโฆ อิมานิ คิลานะเภสัชชานิ สะปะริวารานิ ปะฏิคคัณหาตุ อัมหากัง ทีฆะรัตตัง หิตายะ สุขายะ
ขอพระภิกษุสงฆ์โปรดรับยาบำบัดความป่วยไข้พร้อมทั้งของบริวารเหล่านี้ของข้าพเจ้าทั้งหลาย เพื่อประโยชน์และความสุขแก่ข้าพเจ้าทั้งหลายสิ้นกาลนานเทอญ

ที่มาของบทสวด

คำถวายทานแต่งเป็นภาษาบาลีในประเทศไทย ตามแบบในหนังสือมนต์พิธี (ไม่ปรากฏในพระไตรปิฎก) เรื่องคิลานเภสัชมีที่มาในพระวินัยปิฎก มหาวรรค เภสัชชขันธกะ

คำอธิบาย · อานิสงส์ · โอกาสที่ใช้สวด

คำถวายยารักษาโรค ใช้ถวายยาและเวชภัณฑ์แด่พระสงฆ์ คำว่า คิลานะเภสัชชะ แปลว่า ยาสำหรับภิกษุไข้ ซึ่งเป็นหนึ่งในปัจจัย 4 (จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ คิลานเภสัช) ที่พระพุทธเจ้าทรงอนุญาตให้ภิกษุรับได้ และเป็นปัจจัยที่พระองค์ทรงให้ความสำคัญ ดังปรากฏในเภสัชชขันธกะที่ทรงอนุญาตเภสัช 5 และยาต่าง ๆ แก่ภิกษุอาพาธ

อานิสงส์และความเชื่อ เชื่อกันว่าการถวายยามีอานิสงส์ให้เป็นผู้มีโรคน้อย มีสุขภาพดี อายุยืน ตามนัยที่พระพุทธเจ้าตรัสว่าผู้ให้อาหารและยาชื่อว่าให้อายุ ให้กำลัง และมีเรื่องในพระไตรปิฎกที่ตรัสว่า ผู้ใดพึงอุปัฏฐากภิกษุไข้ ผู้นั้นชื่อว่าอุปัฏฐากพระองค์

โอกาสที่ใช้ ถวายยาสามัญประจำวัดในวันพระหรือวันสำคัญ ถวายในงานทำบุญวันเกิดเพื่อเสริมสุขภาพ การถวายยาในโครงการสังฆทานยาของโรงพยาบาลหรือหน่วยงาน โดยตั้งนะโม 3 จบแล้วกล่าวคำถวาย ยาที่ถวายควรอยู่ในสภาพดี ไม่หมดอายุ

ข้อสังเกต บางฉบับเติม "นิพพานายะ จะ" ต่อท้าย ถ้าถวายคนเดียวเปลี่ยน "มะยัง" เป็น "อะหัง" "โอโณชะยามะ" เป็น "โอโณชะยามิ" "โน" เป็น "เม" และ "อัมหากัง" เป็น "มัยหัง"

ถวายทานยาสังฆทานสุขภาพ