ไตรสรณคมน์
ติสะระณะคะมะนะ / บทถึงพระรัตนตรัยเป็นสรณะ (พุทธัง สะระณัง คัจฉามิ)
บทประกาศตนถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เป็นที่พึ่งที่ระลึก กล่าวซ้ำ 3 วาระ เป็นบทที่ทำให้บุคคลเป็นพุทธมามกะและเป็นบทนำก่อนสมาทานศีล
ธัมมัง สะระณัง คัจฉามิ
สังฆัง สะระณัง คัจฉามิ
ข้าพเจ้าขอถึงพระธรรมเป็นที่พึ่งที่ระลึก
ข้าพเจ้าขอถึงพระสงฆ์เป็นที่พึ่งที่ระลึก
ทุติยัมปิ ธัมมัง สะระณัง คัจฉามิ
ทุติยัมปิ สังฆัง สะระณัง คัจฉามิ
แม้ครั้งที่สอง ข้าพเจ้าขอถึงพระธรรมเป็นที่พึ่งที่ระลึก
แม้ครั้งที่สอง ข้าพเจ้าขอถึงพระสงฆ์เป็นที่พึ่งที่ระลึก
ตะติยัมปิ ธัมมัง สะระณัง คัจฉามิ
ตะติยัมปิ สังฆัง สะระณัง คัจฉามิ
แม้ครั้งที่สาม ข้าพเจ้าขอถึงพระธรรมเป็นที่พึ่งที่ระลึก
แม้ครั้งที่สาม ข้าพเจ้าขอถึงพระสงฆ์เป็นที่พึ่งที่ระลึก
ที่มาของบทสวด
ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ (สรณคมน์ เป็นบทแรกของขุททกปาฐะ) และปรากฏในพระวินัยปิฎก มหาวรรค ในฐานะวิธีบรรพชาอุปสมบทด้วยไตรสรณคมน์ที่พระพุทธเจ้าทรงอนุญาต
คำอธิบาย · อานิสงส์ · โอกาสที่ใช้สวด
ไตรสรณคมน์ คือคำประกาศยอมรับพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เป็นที่พึ่งที่ระลึกสูงสุด กล่าว 3 รอบเพื่อให้มั่นคงและป้องกันความพลั้งเผลอ คำว่า "สรณะ" หมายถึงที่พึ่งอันสามารถกำจัดภัย คือความทุกข์และกิเลสได้ ผู้ที่เปล่งวาจาถึงไตรสรณคมน์ด้วยศรัทธาจึงได้ชื่อว่าเป็น "อุบาสก อุบาสิกา" หรือพุทธมามกะโดยสมบูรณ์
ในพระวินัยปิฎก บทนี้เคยใช้เป็นวิธีให้การบรรพชาอุปสมบท (ติสรณคมนูปสัมปทา) ในยุคต้นพุทธกาล ปัจจุบันยังใช้เป็นคำบรรพชาสามเณร ในขุททกปาฐะจัดเป็นบทแรกสุด แสดงว่าเป็นก้าวแรกของการศึกษาพระพุทธศาสนา อานิสงส์ตามคัมภีร์กล่าวว่าการถึงสรณะที่ไม่หวั่นไหวเป็นเหตุให้พ้นจากอบาย และในอรรถกถามีเรื่องเล่าถึงเทวดาและมนุษย์จำนวนมากที่ได้สมบัติเพราะสรณคมน์
ใช้สวดต่อจากนะโมในการสวดมนต์ประจำวัน และเป็นบทที่พระสงฆ์ให้แก่ผู้ขอศีลก่อนสมาทานศีล 5 ศีล 8 หรืออุโบสถศีล ในพิธีทั่วไปพระสงฆ์จะกล่าวนำทีละวรรค ผู้รับศีลกล่าวตาม เมื่อจบพระจะกล่าวว่า "ติสะระณะคะมะนัง นิฏฐิตัง" (การถึงไตรสรณะจบแล้ว) และผู้รับศีลรับว่า "อามะ ภันเต"
ข้อสังเกต: ทุติยัมปิ แปลว่า แม้ครั้งที่สอง ตะติยัมปิ แปลว่า แม้ครั้งที่สาม การกล่าวซ้ำ 3 ครั้งเป็นธรรมเนียมการรับรองให้หนักแน่นในพระพุทธศาสนาเช่นเดียวกับการสวดนะโม 3 จบ